Sprawozdanie ze szkolenia Udostępnianie zbiorów. Umowy użyczenia, ubezpieczenia, pozwolenia na wywóz, re-use, udostępnianie wizerunków, kwerendy (8.09.2026 r.)

Ósmego września 2026 r. w Muzeum Kultur Świata, oddziale Muzeum Narodowego w Poznaniu (MNP), odbyło się szkolenie pt. „Udostępnianie zbiorów. Umowy użyczenia, ubezpieczenia, pozwolenia na wywóz, re-use, udostępnianie wizerunków, kwerendy”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Inwentaryzatorów Muzealnych (PSIM) oraz MNP. Uczestnikami szkolenia byli pracownicy muzeów nie tylko z Poznania i Wielkopolski, ale również z wielu instytucji z całego kraju. Grono to liczyło 50 osób.

Program szkolenia obejmował zagadnienia związane z różnorodnym charakterem udostępniania zbiorów muzealnych, m.in. na potrzeby wypożyczeń do innych instytucji, badań, a także udostępniania wizerunków i informacji o zbiorach. Prelegentami byli pracownicy działów inwentarzy dużych instytucji muzealnych – Muzeum Narodowego w Poznaniu oraz Muzeum Narodowego w Krakowie – którzy dzielili się swoim bogatym doświadczeniem zawodowym, a także specjaliści: przedstawiciele Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu (WUOZ), firmy Marsh i MobileMS.

Szkolenie otworzyli dyrektor MNP Tomasz Łęcki wraz z Bogusławą Klat, członkinią zarządu PSIM. Dyrektor przywitał zgromadzonych słowami uznania dla pracy, którą wykonują – niewidzialnej, aczkolwiek niezwykle istotnej. Bogusława Klat podkreśliła wieloletnią działalność PSIM w zakresie szkoleń, co stanowi jeden z podstawowych celów pracy Stowarzyszenia.

Część merytoryczną otworzyła prezentacja Julii Juskowiak, pracowniczki Działu Głównego Inwentaryzatora MNP, która wprowadziła słuchaczy w zagadnienia związane z podstawami prawnymi procedowania użyczeń muzealiów (m.in. podstawowe akty prawne, ważne dokumenty, źródła wiedzy i procedury). Natomiast Bernadeta Maj, kierowniczka Sekcji ds. Ruchu Muzealiów i Kwerend Muzeum Narodowego w Krakowie, od strony praktycznej szczegółowo omówiła procedowanie użyczeń oraz opowiedziała o trudnych i istotnych momentach w udostępnianiu zbiorów, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa muzealiów. W kolejnym wystąpieniu temat użyczeń został omówiony przez Magdalenę Dorębską, konserwatorkę Muzeum Narodowego w Krakowie, która uwypukliła istotne momenty procesu i wskazała dobre praktyki związane z obowiązkami kuriera muzealnego.

Druga część spotkania poświęcona była kolejnym szczegółowym zagadnieniom. Monika Chowaniak, starszy specjalista ds. ochrony zabytków ruchomych WUOZ w Poznaniu, przedstawiła rodzaje pozwoleń na wywóz, zasady ich stosowania oraz dobre praktyki we współpracy z muzealnikami. Alicja Serafin-Pospiech (MNP) omówiła udostępnianie informacji o zbiorach, a także przedstawiła zagadnienia związane z aspektami prawnymi udostępniania wizerunków muzealiów oraz re-use. W kolejnym wykładzie Katarzyna Toporska (MNP) przybliżyła aspekty prawne, dobre praktyki oraz współczesne wyzwania związane z prowadzeniem kwerend w muzeum jako istotnego elementu pracy badaczy i pasjonatów oraz współpracy z instytucjami kultury zajmującymi się bezpieczeństwem i odzyskiwaniem zbiorów.

Podczas szkolenia można było również zapoznać się z możliwościami programu bazodanowego MUZA w zakresie omawianych zagadnień (procesu użyczania, prowadzenia kwerend), które zaprezentował Łukasz Ściebior – ekspert ds. transformacji cyfrowej instytucji kultury i wdrożeń systemu MUZA, przedstawiciel firmy MobileMS sp. z o.o., partnera PSIM. Z kolei Blanka Kuzdro-Chodor, dyrektorka Corporate Client Team i liderka praktyk Fine Arts w firmie Marsh, zapoznała uczestników z zagadnieniami, zakresem i możliwościami ubezpieczenia zbiorów muzealnych.

Po każdej części szkolenia odbyła się dyskusja, podczas której uczestnicy zadawali pytania prelegentom oraz mieli okazję do wymiany wiedzy i praktyk stosowanych w swoich instytucjach.

Na zakończenie szkolenia Bogusława Klat (PSIM) podziękowała dyrekcji i pracownikom MNP za doskonałą współpracę przy współorganizacji wydarzenia. Wyraziła również wdzięczność uczestnikom za zainteresowanie, udział i zaangażowanie w przebieg spotkania, zapraszając do bezpośrednich kontaktów zarówno z prelegentami, jak i Stowarzyszeniem.

Koordynacją i moderacją szkolenia ze strony MNP zajęła się Agnieszka Krzyżanowska – główna inwentaryzator MNP, natomiast ze strony PSIM – Bogusława Klat – główna inwentaryzator Zamku Królewskiego w Warszawie – Muzeum.

Opracowanie sprawozdania: Agnieszka Krzyżanowska, MNP

Autor fotografii: Radosław Stoliński, Muzeum Narodowe w Poznaniu